Konkordato, günümüzde sıklıkla başvurulan bir cebri icra kurumu olup konkordatoya ilişkin hukuki süreçlerin takibinin yapılabilmesi ve hak kaybı yaşanmaması adına süreç takibi için alanında uzman avukat kadromuzdan, profesyonel hukuki dava ve danışmanlık hizmeti almanızı tavsiye ederiz.

Konu hakkında bilgi almak için info@calinokcuhukuk.com mail adresi veya 0530 239 80 89 numaralı telefon ile iletişime geçebilirsiniz.

Konkordato Nedir?

Borçlarını, vadesi geldiği hâlde ödeyemeyen veya vadesinde ödeyememe tehlikesi altında bulunan herhangi bir borçlu, vade verilmek veya tenzilat yapılmak suretiyle borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflâstan kurtulmak için konkordato talep edebilir.

Konkordato talebi ile; borçlu, alacaklılara bir proje ile borçlarını ödeyebilmesi için teklifte bulunur ve teklifinin alacaklıların Kanunda öngörülen nitelikli çoğunluğu tarafından kabul edilmesi halinde ve yetkili makamın tasdiki ile borçlunun belli bir müddet içerisinde teklifi doğrultusunda borçlarını ödemesini sağlar.

Özetle konkordato, kendine özgü bir cebri icra anlaşmasıdır.

Konkordato Türleri

Konkordato türleri; ayrılış biçimlerine göre farklı şekillerde ayrılmakta olup aşağıda detaylı olarak yer verilecektir.

Yapılış Biçimine Göre Konkordato Türleri:

• Tenzilat (İndirim/Yüzde) Konkordatosu

Tenzilat konkordatosu, diğer adıyla indirim veya yüzde konkordatosu; konkordato süreci ile birlikte alacaklıların alacaklarının belli bir yüzdesinden feragat etmesi ve borçlunun da kalan miktar üzerinden borcunu ödeyerek borçtan kurtulması anlamına gelir.

• Vade Konkordatosu

Vade konkordatosu söz konusu olduğunda, borçlu borcunu tam olarak öder ancak borçlu ile alacaklılar, borçlunun borcunu belli bir vade içerisinde ödemesi konusunda anlaşırlar. Bu konkordato türünde, borçlu borcunu daha sonraki bir tarihe erteler veya taksitlere bağlar.

• Karma Konkordato

Karma konkordato; tenzilat ve vade konkordatosunun her ikisini de içinde barındırır. Yani, bu konkordato türünde; hem alacaklılar alacaklarının belli bir yüzdesinden feragat ederler, hem de borçlunun borcunu belirli bir vade içerisinde ödemesi konusunda anlaşırlar.

Borçlu borcundan, yeni bir vadede veya belirlenen taksitlerle, alacaklıların feragat ettiği yüzdenin dışında kalan kısmı ödemek suretiyle kurtulur.

Yapılış Amacına Göre Konkordato Türleri:

• Borçların Tasfiyesine Yönelik Konkordato

Bu türdeki konkordatoda, “adi konkordato”nun varlığından bahsedilir ve tenzilat konkordatosu, vade konkordatosu ve karma konkordato türlerinden biri ile yapılır.

Bu konkordato türünde amaç, borçluyu iflastan kurtarmaktır. Borçlunun mal varlığının tasfiye edilmesi söz konusu değildir.

• Mal Varlığının Tasfiyesine Yönelik Konkordato

Bu türdeki konkordatoda ise borçlu mal varlığının tasfiye edilmesi amacı ile mal varlığı üzerindeki tasarruf yetkisini alacaklılara devreder veya alacaklılara mal varlığını üçüncü kişilere devretme yetkisi verir.

Yapılış Zamanına Göre Konkordato Türleri:

• İflas İçi Konkordato

Borçlu hakkında iflas kararı verilmiş ve borçlu kişiye “müflis” sıfatı verilmiş ise; iflas içi konkordato gündeme gelmektedir.

İflas içi konkordatoda, borçlu, iflastan kurtulmak için konkordato teklif edebilir. Borçlunun konkordato teklifi kabul edilir ise, iflas kararı ortadan kalkar.

• İflas Dışı Konkordato

Borçlu iflasa tabi kişilerden ise, hakkında henüz iflas kararı verilmeden önce konkordato teklif edebilir. İflas dışı konkordatoda amaç, borçluyu iflastan kurtarmaktır.

Kimler Konkordato Talep Edebilir?

İflasa tabi olsun veya olmasın, tüm borçlular konkordato talep edebilir. Bununla birlikte, iflas talebinde bulunabilecek her alacaklı da konkordato talep edebilir.

Konkordato İlan Etmenin Şartları

İİK m. 305’te, konkordato tasdikinin şartları açıkça düzenlenmiştir. İlgili maddede yer alan şartların gerçekleşmesi halinde, konkordato tasdiki ilan olunur.

“Madde 305- (Değişik: 28/2/2018-7101/33 md.) 302 nci madde uyarınca yapılan toplantıda ve iltihak süresi içinde verilen oylarla kabul edilen konkordato projesinin tasdiki aşağıdaki şartların gerçekleşmesine bağlıdır:

a) Adi konkordatoda teklif edilen tutarın, borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktardan fazla olacağının anlaşılması; malvarlığının terki suretiyle konkordatoda paraya çevirme hâlinde elde edilen hasılat veya üçüncü kişi tarafından teklif edilen tutarın iflâs yoluyla tasfiye hâlinde elde edilebilecek bedelden fazla olacağının anlaşılması.

b) Teklif edilen tutarın borçlunun kaynakları ile orantılı olması (bu kapsamda mahkeme, borçlunun beklenen haklarının dikkate alınıp alınmayacağını ve alınacaksa ne oranda dikkate alınacağını da takdir eder).

c) Konkordato projesinin 302 nci maddede öngörülen çoğunlukla kabul edilmiş bulunması.

d) 206 ncı maddenin birinci sırasındaki imtiyazlı alacaklıların alacaklarının tam olarak ödenmesinin ve mühlet içinde komiserin izniyle akdedilmiş borçların ifasının, alacaklı bundan açıkça vazgeçmedikçe yeterli teminata bağlanmış olması (302 nci maddenin altıncı fıkrası kıyasen uygulanır).

e) Konkordatonun tasdikinin gerektirdiği yargılama giderleri ile konkordatonun tasdiki durumunda alacaklılara ödenmesi kararlaştırılan para üzerinden alınması gereken harcın, tasdik kararından önce, borçlu tarafından mahkeme veznesine depo edilmiş olması.

Mahkeme konkordato projesini yetersiz bulursa kendiliğinden veya talep üzerine gerekli gördüğü düzeltmenin yapılmasını isteyebilir.”

Konkordato İçin Gerekli Belgeler

Konkordato talebine eklenecek belgeler, İİK m. 286’da açıkça düzenlenmiş olup aşağıdaki gibidir:

a) Borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini, bu kapsamda alacaklıların alacaklarından hangi oranda vazgeçmiş olacaklarını, ödemelerin yapılması için borçlunun mevcut mallarını satıp satmayacağını, borçlunun faaliyetine devam edebilmesi ve alacaklılara ödemelerini yapabilmesi için gerekli malî kaynağın sermaye artırımı veya kredi temini yoluyla yahut başka bir yöntem kullanılarak sağlanacağını gösteren konkordato ön projesi.

b) Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler; borçlu defter tutmaya mecbur kişilerden ise Türk Ticaret Kanununa göre hazırlanan son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, hem işletmenin devamlılığı esasına göre hem de aktiflerin muhtemel satış fiyatları üzerinden hazırlanan ara bilançolar, ticari defterlerin açılış ve kapanış tasdikleri ile elektronik ortamda oluşturulan defterlere ilişkin e-defter berat bilgileri, borçlunun malî durumunu açıklayıcı diğer bilgi ve belgeler, maddi ve maddi olmayan duran varlıklara ait olup defter değerlerini içeren listeler, tüm alacak ve borçları vadeleri ile birlikte gösteren liste ve belgeler.

c) Alacaklıları, alacak miktarlarını ve alacaklıların imtiyaz durumunu gösteren liste.

d) Konkordato ön projesinde yer alan teklife göre alacaklıların eline geçmesi öngörülen miktar ile borçlunun iflâsı hâlinde alacaklıların eline geçebilecek muhtemel miktarı karşılaştırmalı olarak gösteren tablo.

e) Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumunca yetkilendirilen bağımsız denetim kuruluşu tarafından Türkiye Denetim Standartlarına göre yapılacak denetim kapsamında hazırlanan ve konkordato ön projesinde yer alan teklifin gerçekleşeceği hususunda makul güvence veren denetim raporu ile dayanakları.
Borçlu, konkordato sürecinde mahkeme veya komiser tarafından istenebilecek diğer belge ve kayıtları da ibraz etmek zorundadır.

Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır?

İİK’da talep edilen belgeler eksiksiz hazırlanarak konkordato istemli başvuru dilekçesi ile Asliye Ticaret Mahkemesine başvuru yapılır. Konkordato talebinde bulunan, tarifede belirtilen konkordato gider avansını mahkeme veznesine yatırmak zorundadır.

Konkordato Sürecinde Mühlet

Konkordato sürecinde mühlet; İİK’da geçici mühlet (m. 287) ve kesin mühlet (m. 289) olarak düzenlenmiştir.

Geçici Mühlet (İİK m. 287)

Konkordato talebi üzerine mahkeme, İİK m. 286’da belirtilen belgelerin eksiksiz olduğunu tespit ettiğinde, borçluya en fazla üç aylık bir konkordato mühleti verir ve borçlunun malvarlığının muhafazası için gerekli gördüğü bütün tedbirleri alır.

Belge ve kayıtların süresinde ve eksiksiz olarak sunulmaması hâlinde geçici mühlet kararı verilmez ve alacaklının yaptığı konkordato talebinin de reddine karar verilir.

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olup olmadığının yakından incelenmesi amacıyla bir geçici konkordato komiseri görevlendirir. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak gerektiğinde üç komiser de görevlendirilebilir.

Mahkeme üç aylık süre dolmadan borçlunun veya geçici komiserin yapacağı talep üzerine geçici mühleti en fazla iki ay daha uzatabilir, uzatmayı borçlu talep etmişse geçici komiserin de görüşü alınır. Geçici mühletin toplam süresi beş ayı geçemez.

Geçici mühlet talebinin kabulü, geçici komiser görevlendirilmesi, geçici mühletin uzatılması ve tedbirlere ilişkin kararlara karşı kanun yoluna başvurulamaz.

Geçici mühlet, kesin mühletin sonuçlarını doğurur.

Mahkemece geçici mühlet kararı, geçici mühletin uzatılmasına ve geçici mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ilişkin kararlar ilân olunur ve ilgili yerlere bildirilir.

Kesin Mühlet (İİK m. 289)

Mahkeme, kesin mühlet hakkındaki kararını geçici mühlet içinde verir.

Kesin mühlet hakkında bir karar verilebilmesi için, mahkeme borçluyu ve varsa konkordato talep eden alacaklıyı duruşmaya davet eder. Geçici komiser, duruşmadan önce yazılı raporunu sunar ve mahkemece gerekli görülürse, beyanı alınmak üzere duruşmada hazır bulunur. Mahkeme yapacağı değerlendirmede, itiraz eden alacaklıların dilekçelerinde ileri sürdükleri itiraz sebeplerini de dikkate alır.

Konkordatonun başarıya ulaşmasının mümkün olduğunun anlaşılması hâlinde borçluya bir yıllık kesin mühlet verilir. Bu kararla birlikte mahkeme, yeni bir görevlendirme yapılmasını gerektiren bir durum olmadığı takdirde geçici komiser veya komiserlerin görevine devam etmesine karar verir ve dosyayı komisere tevdi eder.

Mahkemece, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde uygun görülecek bir zamanda yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla ayrıca bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir. Bu durumda alacakları, hukuki nitelik itibarıyla birbirinden farklı olan alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar, alacaklılar kurulunda hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Alacaklılar kurulu oluşturulurken komiserin de görüşü alınır. Alacaklılar kurulu her ay en az bir kere toplanır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alır. Komiser bu toplantıda hazır bulunarak alınan kararları toplantıya katılanların imzasını almak suretiyle tutanağa bağlar. Alacaklı sayısı, alacak miktarı ve alacakların çeşitliliği dikkate alınarak alacaklılar kurulunun zorunlu olarak oluşturulacağı hâller ile alacaklılar kuruluna ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikte gösterilir.

Güçlük arz eden özel durumlarda kesin mühlet, komiserin bu durumu açıklayan gerekçeli raporu ve talebi üzerine mahkemece altı aya kadar uzatılabilir. Borçlu da bu fıkra uyarınca uzatma talebinde bulunabilir; bu takdirde komiserin de görüşü alınır. Her iki hâlde de uzatma talebi kesin mühletin sonra ermesinden önce yapılır ve uzatma kararı vermeden önce, varsa alacaklılar kurulunun da görüşü alınır.

Kesin mühlet verilmesine, kesin mühletin uzatılmasına ve kesin mühletin kaldırılarak konkordato talebinin reddine ilişkin kararlar, 288 inci madde uyarınca ilân edilir ve ilgili yerlere bildirilir.

Konkordato Komiserliği Nedir?

Konkordato komiseri, resmi bir icra organıdır. Konkordato komiseri temel olarak, konkordato sürecinin ve ticaret mahkemesi nezdindeki işlemlerin yürütülmesini sağlar.

Dosyayı teslim alan komiser kesin mühlet içinde, konkordatonun tasdikine yönelik işlemleri tamamlayarak dosyayı raporuyla birlikte mahkemeye iade eder.

Komiserin görevleri şunlardır:

• Konkordato projesinin tamamlanmasına katkıda bulunmak.
• Borçlunun faaliyetlerine nezaret etmek.
• Bu kanunda verilen görevleri yapmak.
• Mahkemenin istediği konularda ve uygun göreceği sürelerde ara raporlar sunmak.
• Alacaklılar kurulunu konkordatonun seyri hakkında düzenli aralıklarla bilgilendirmek.
• Talepte bulunan diğer alacaklılara konkordatonun seyri ve borçlunun güncel malî durumu hakkında bilgi vermek.
• Mahkeme tarafından verilen diğer görevleri yerine getirmek.

Konkordatoda Alacaklılar Kurulu

İİK m. 289/4’e göre,

“Mahkemece, kesin mühlet kararıyla beraber veya kesin mühlet içinde uygun görülecek bir zamanda yedi alacaklıyı geçmemek, herhangi bir ücret takdir edilmemek ve tek sayıda olmak kaydıyla ayrıca bir alacaklılar kurulu oluşturulabilir. Bu durumda alacakları, hukuki nitelik itibarıyla birbirinden farklı olan alacaklı sınıfları ve varsa rehinli alacaklılar, alacaklılar kurulunda hakkaniyete uygun şekilde temsil edilir. Alacaklılar kurulu oluşturulurken komiserin de görüşü alınır. Alacaklılar kurulu her ay en az bir kere toplanır ve hazır bulunanların oy çokluğuyla karar alır. Komiser bu toplantıda hazır bulunarak alınan kararları toplantıya katılanların imzasını almak suretiyle tutanağa bağlar. Alacaklı sayısı, alacak miktarı ve alacakların çeşitliliği dikkate alınarak alacaklılar kurulunun zorunlu olarak oluşturulacağı hâller ile alacaklılar kuruluna ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikte gösterilir.”

İİK m. 290/7’ye göre,

“Alacaklılar kurulu, komiserin faaliyetlerine nezaret eder; komisere tavsiyelerde bulunabilir ve kanunun öngördüğü hâllerde mahkemeye görüş bildirir. Alacaklılar kurulu komiserin faaliyetlerini yeterli bulmazsa, mahkemeden komiserin değiştirilmesini gerekçeli bir raporla isteyebilir. Mahkeme bu talep hakkında borçluyu ve komiseri dinledikten sonra kesin olarak karar verir.”

Konkordatoda Alacaklılar Toplantısı

Alacaklılar toplantısına ilişkin hükümler, İİK m. 301 ve İİK m. 302’de düzenlenmiştir. İlgili maddelerde alacaklılar toplantısına davet hükümlerine ve alacaklılar toplantısında projenin kabulü için gerekli çoğunluğa yer verilmektedir. İlgili kanun maddeleri uyarınca;

Konkordato projesinin hazırlanması, alacakların bildirilmesi ve tahkiki tamamlandıktan sonra komiser, İİK m. 288 uyarınca yapacağı yeni bir ilânla alacaklıları, konkordato projesini müzakere etmek üzere toplanmaya davet eder. Toplantı günü ilândan en az on beş gün sonra olmak zorundadır. İlanda alacaklıların, toplantıdan önceki yedi gün içinde belgeleri inceleyebilecekleri de bildirilir. Ayrıca, ilânın birer sureti adresi belli olan alacaklılara posta ile gönderilir.

Komiser alacaklılar toplantısına başkanlık eder ve borçlunun durumu hakkında bir rapor verir.

Borçlu gerekli açıklamaları yapmak üzere toplantıda hazır bulunmaya mecburdur.

Konkordato projesi;

a) Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını veya

b) Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini, aşan bir çoğunluk tarafından imza edilmiş ise kabul edilmiş sayılır.

Oylamada sadece konkordato projesinden etkilenen alacaklılar oy kullanabilir. 206 ncı maddenin birinci sırasında yazılı imtiyazlı alacakların alacaklıları ve borçlunun eşi ve çocuğu ile kendisinin ve evlilik bağı ortadan kalkmış olsa dahi eşinin anası, babası ve kardeşi alacak ve alacaklı çoğunluğunun hesabında dikkate alınmaz.

Rehinle temin edilmiş olan alacaklar, 298 inci madde uyarınca takdir edilen kıymet sonucunda teminatsız kaldıkları kısım için hesaba katılırlar.

Çekişmeli veya geciktirici koşula bağlı yahut belirli olmayan bir vadeye tabi alacakların hesaba katılıp katılmamasına ve ne oranda katılacağına mahkeme karar verir. Şu kadar ki bu iddialar hakkında ileride mahkemece verilecek hükümler saklıdır.

Konkordato projesinin müzakereleri sonucunda oluşturulan konkordato tutanağı, kabul ve ret oylarını içerecek şekilde derhâl imza olunur. Toplantının bitimini takip eden yedi gün içinde gerçekleşen iltihaklar da kabul olunur.

Komiser, iltihak süresinin bitmesinden itibaren en geç yedi gün içinde konkordatoya ilişkin bütün belgeleri, konkordato projesinin kabul edilip edilmediğine ve tasdikinin uygun olup olmadığına dair gerekçeli raporunu mahkemeye tevdi eder.

Konkordato Sürecinde Neden Hukuki Destek Almalısınız?

İşbu yazımız ile detaylı olarak açıklandığı üzere, konkordatoya ilişkin hükümler çok kapsamlıdır ve konkordato süreçlerinin hukuki destek alınarak tamamlanması zorunludur.

Başvuruların eksik veya yanlış yapılması, sürecin eksik veya yanlış ilerletilmesi halinde borçlunun iflasına sebep olabilecek riskli bir süreç olduğundan, temel olarak hem borçlunun iflastan kurtulması hem de alacaklının alacağına kavuşabilmesi adına süreç takibinin profesyonel şekilde yapılması büyük önem arz etmektedir. Aksi halde geri dönüşü olmayacak zararlar meydana gelebilecektir. Bu nedenle konkordato süreçleri için muhakkak hukuki destek alınmalıdır.

İşbu metin konunun genel hatlarıyla açıklanması için hazırlanmış olup, süreçlerin olayın somut özelliklerine göre yürütülmesi gerektiğinden, hak kaybının yaşanmaması adına uzman avukat kadromuzdan dava ve danışmanlık hizmet almanızı tavsiye ederiz.

Konkordato Nedir? Şartları Nelerdir? yazısı ilk önce Calın & Okçu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Yönetim kurulu ve kendisine bırakılan alanda yönetim, kanun ve esas sözleşme uyarınca genel kurlun yetkisinde bırakılmış bulunanlar dışında, şirketin işletme konusunun gerçekleştirilmesi için gerekli olan her çeşit iş ve işlemler hakkında karar almaya yetkilidir.

Yönetim kurulunun yetkileri kanundan ve esas sözleşmeden doğar.

Yönetim kurulu, her şeyden önce, şirket esas sözleşmesinde yazılı olan «işletme maksat ve konusuna» giren tüm işleri yapmakta yetkilidir.

TTK madde 374 hükmünden yönetimin görev ve yetki sınırları çizilirken, ortaklığın esas faaliyet konusunu gerçekleştirebilmek kuralını aşmaması gerektiği vurgulanmış ve ortaklığın bu amacına ulaşması için yönetim kurulunun bu görevini “karar almak” suretiyle ifa edeceği anlaşılmaktadır.

TTK madde 374 ve 375 (devredilemez görev ve yetkiler) birlikte değerlendirildiğinde, aksi öngörülmediği sürece yönetim kurulunun, istisnalar hariç, her türlü karar alma yetkisi mevcuttur.

Hükmün lafzında ise, organlar arası görev çatışmasının önüne geçebilmek için yönetim kurulunun ve görevlerini devrettiği yönetimin kanun ve esas sözleşme uyarınca genel kurulun yetkisinde bırakılmış bulunan alanlara müdahale etmemesi gerektiği ifade edilmiştir.

Yönetimin kurulunun görevi ifası için karar alması gerekiyor dedin, karar almadan işlem yapamaz mı?

Ortaklığın amacına ulaşabilmek için işleyişin gerektirdiği bazı karar almayı gerektirmeyen asgari ve zorunlu işlerin yapılması mümkündür.

Toplantı yapılmasına gerek olmasan elden dolaştırma yöntemiyle de alınan kararlar usule uygunsa icra işlerini yerine getirebilir. (TTK m.390/4)

TTK madde 365:

Anonim şirket, yönetim kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur. Kanundaki istisnai hükümler saklıdır.

TTK madde 375:

Yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görev ve yetkileri şunlardır:

Madde 365, yönetim kurulunun temel görevinin anonim ortaklığın yönetimi ve temsili olduğunu söylerken madde 375 ise devredilemez görev ve yetkiler sayılmıştır. Ancak TTK’nın çeşitli hükümlerinde de yönetim kurulunun görev ve yetkileri düzenlenmiştir.

Buna göre yönetim kurulunun TTK’da sayılan görev ve yetkilerinden bazıları;

• Sermaye kaybına istinaden gerekli önlemlerin alınması (TTK m. 376)
• İflasın ertelenmesinin talep edilmesi (TTK m.377)
• Riskin erken teşhisine yönelik komite kurulması (TTK m.378)
• Genel kurulun toplantıya çağrılması ve gündemin belirlenmesi (TTK m.410/413)
• Genel kurulun çalışma esas ve usullerine ilişkin kuralları içeren iç yönergenin genel kurul onayına sunulması (TTK m.419)
• Genel kurul toplantı tutanaklarının hazırlanması, tescil ve ilanı (TTK m.422)
• Rüçhan hakkının sürelerine ilişkin huşular (TTK m. 461)
• Tasfiye memurunun olmadığı durumlarda tasfiye işlemlerinin yerine getirilmesi (TTK m. 536)

Yönetim Yetkisi

Anonim ortaklıklarda yönetim yetkisi, yönetim kuruluna verilmiş olup kural olarak bu yetkiye tüm üyeler sahiptir.

TTK madde 366/2:

Yönetim kurulu, işlerin gidişini izlemek, kendisine sunulacak konularda rapor hazırlamak, kararlarını uygulatmak veya iç denetim amacıyla içlerinde yönetim kurulu üyelerinin de bulunabileceği komiteler ve komisyonlar kurabilir.

Komite ve komisyonlar sadece yönetim kurulu üyelerinden mi oluşur? Veya içerisinde mutlaka yönetim kurulu üyesi olmak zorunda mıdır?

Komite ve komisyonlar kurul üyelerinden oluşabileceği gibi sadece kurul dışındaki katılımcılardan (şirket çalışanları) ve her ikisinin de karma olacağı şekilde de kurulabilir.

Komite ve komisyonlar geçici veya daimî süre ile kurulabilir. Geçici süre ile kurulmaları durumunda görevin tamamlanması veya sürenin dolmasıyla varlıkları sona erecektir.

Yetki Devri

TTK madde 367:

Yönetim kurulu, esas sözleşmeye konulacak bir hükümle, düzenleyeceği bir iç yönergeye göre, yönetimi, kısmen veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya üçüncü kişiye devretmeye yetkili kılınabilir.

Bu iç yönerge şirketin yönetimini düzenler; bunun için gerekli olan görevleri, tanımlar, yerlerini gösterir, özellikle kimin kime bağlı ve bilgi sunmakla yükümlü olduğunu belirler.

Yönetim kurulu, istem üzerine pay sahiplerini ve korunmaya değer menfaatlerini ikna edici bir biçimde ortaya kıyan alacaklıları, bu iç yönerge hakkında, yazılı olarak bilgilendirir.

Esas sözleşmeye ve kanuna uygun olduğu ölçüde yönetim yetkisinin, kurul tarafından esas sözleşmeye konacak bir hükümle, düzenlenecek iç yönergeye göre, kısman veya tamamen bir veya birkaç yönetim kurulu üyesine veya 3.kişiye devredilebilmesi mümkündür.

Yönetim kurulu, yetki devrini gerçekleştirmiş olsa bile, TTK madde 375/e gereği görev devri yaptıkları kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimine sahip olmaları ilkesi gereği gözetimsel sorumlukları devam etmektedir.

TTK madde 375/e:

Yönetim kurulunun devredilemez ve vazgeçilemez görev ve yetkileri şunlardır:

e) Yönetimle görevli kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi

Yani, iç yönerge ile tüm yetkiler devredilmiş olsa bile yönetim kurulunun münhasır yetkilerine giren ve devredilemeyen yetki ve görevlerini takip etmesi gerekmektedir.

Tekinalp, yönetim kurulu üyesi sıfatıyla gözetimsel sorumluluğun, devredilemez görev ve yetkiler ile kısmen devredilen ve kurul bünyesinde kalan görev ve yetkilerde saklı olduğunu belirtmiştir.

Bahtiyar, TTK madde 553/2 hükmü ile TTK madde 375/1 a ve e bendi birlikte değerlendirildiğinde, yetki devri yapılan kişinin sadece seçiminde değil, gözetiminde ve ona talimat verilmesinde de gereken özenin gösterilmiş olmasını aramak gerektiğini ifade etmektedir.

TTK madde 553/2:

Kanundan veya esas sözleşmeden doğan bir görevi veya yetkiyi, kanuna dayanarak, başkasına devreden organlar veya kişiler, bu görev ve yetkileri devralan kişilerin seçiminde makul derecede özen göstermediklerinin ispat edilmesi hali hariç, bu kişilerin fiil ve kararlarından sorumlu olmazlar.

Kırca, yönetim kurulu üyelerinin TTK madde 553/2’ye göre sorumlu olmama hükmünden yararlanmalarının ön şartının talimat vermede gerekli özeni göstermeleri olduğunu belirtmiştir.

Pulaşlı ise, TTK madde 375/1-e bendinde üst gözetimin yasaya uygunluk ile sınırlanması mümkün gözükse de, ilgili hükümde üst gözetimi ortaklık yönetimin tüm faaliyetlerini kapsayacak şekilde geniş yorumlamanın yerinde olduğunu belirtmiştir.

Konuyu sorumluluk açısından somutlaştırmak gerekirse, yetkiyi devralanların faaliyetleri sonucu ortaklığın zarara uğraması durumunda bu zarardan dolayı kararı alan yönetim kurulu üyelerinin gözetimsel sorumlulukları nedeniyle kusurları oranında sorumlu tutulmaları söz konusu olacaktır.

Devredilemez Görev ve Yetkiler (TTK Madde 375)

Yönetim kurulu, emredici nitelikte olan bu hükümde gösterilen yetkileri sözleşmeyle ya da alacağı bir kararla genel kurula veya kurulacak diğer kurul ve komitelere devredemez.

Şirketin Üst Düzeyde Yönetimi ve Bunlarla İlgili Gerekli Talimatların Verilmesi

Üst Düzeyde Yönetim

Yönetim kurulunun, münhasıran sorumluluğunda olan şirketin varlığına ve onun başarılı şekilde geliştirilmesine ilişkin temel nitelikteki kararların alınması ve uygulanmasıyla ilgilidir.

Üst düzeyde yönetim kavramına giren bazı huşular;

• İşletme politikaları ve hedeflerinin belirlenmesi
• Hedefe ulaşmak için gerekli araçların ve kaynakların seçimi
• İşletmenin gelişmesi süreciyle ilgili olarak işletmelerin açılması ve kapatılmasında hedef ve araçlar arasında denge kurmak için çaba sarfedilmesi
• Bu araçların nasıl kullanılması gerektiği ve hedefe nasıl ulaşılacağı konusunda şirket yöneticilerine talimatlar verilmesi
• Olayların kontrolden çıkması halinde müdahaleye hazır bulunması

Talimat Vermek

Yönetim kurulunun üst düzeyde yönetimi kullanmasında en önemli araç talimat vermektedir. Şirket stratejisinin icra edilmesi, talimatların yönetim kademesindeki ilgililere verilmesiyle gerçekleşir.

Talimatlar, yönetim kurulunca hazırlanan iç yönergede belirlenebilir veya günlük şirket hayatında yazılı veya sözlü şekilde verilebilir.

Talimatları kim verebilir? Bu talimatlar bağlayıcı mıdır?

Talimatlar YK başkanı, YK komiteleri veya yönetimdeki diğer yetkililer tarafından verilebilir. Şirket yönetimi için bağlayıcı niteliktedir.

Şirket Yönetim Teşkilatının Belirlenmesi

Yönetim kurulu, anonim şirketin amacına uygun yönetim organizasyonundan sorumludur. Bu organizasyon, şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi, yönetim yapısı, hiyerarşi ve kararların oluşması usulüyle ilgilidir.

Muhasebe Sisteminin, Finansal Denetim ve Planlamanın Düzenlenmesi

Muhasebe Sistemi

Yönetim kurulu, anonim şirket finansmanından en üst derece sorumlu organdır. Muhasebe düzenini, finansal denetimini ve planlamasını devamlı olarak düzenlemek zorundadır.

Yönetim kurulu, şirketin finansal işlerini bizzat icra etmek zorunda olmasa da uygun organizasyon yapılandırmasından sorumludur.

Finansal Denetim

Finansal denetim, işletmedeki finansal gidişatın, akışın iç incelenmesi, yani geriye bakılarak denetlenmesidir.

Finansal işlemlerin hukuka ve genel kabul görmüş muhasebe düzenine uygunluğunun güvence altına alınması ve garanti edilmesi, finansal denetim ile gerçekleşir.

Finansal Planlama

Finansal planlama, bütçeleme ile yeterli likiditenin sağlanmasının güvence altına alınmasını ifade eder.

Şirketin sürekli olarak likiditeye sahip olması sağlanır.

Likiditenin ne kadarının özkaynaktan ne kadarının banka kredilerinden sağlanacağı ve bunların nasıl ve hangi koşullarda olacağının önceden düzenlenmesidir.

Yönetimle Görevli Müdürlerin ve İmza Yetkisini Haiz Kişilerin Atanmaları ve Görevden Alınmaları

Yönetim kurulunun, temsile yetkili kişileri ve bunların temsil şekillerini gösterir kararın noterce tasdik edilmiş suretini, tescil ve ilan edilmek üzere ticaret siciline tevdi edeceği öngörülmektedir. (TTK madde 373)

TTK madde 373/1:

Yönetim kurulu, temsile yetkili kişileri ve bunların temsil şekillerini gösterir kararının noterce onaylanmış suretini, tescil ve ilan edilmek üzere ticaret siciline verir.

Yönetime dahil müdürlerin ve imza yetkisine sahip kişilerin tayin ve azilleri, yönetim kurulunca hazırlanan iç yönergede öngörülen hükümler doğrultusunda gerçekleşir.

Tüm şirketler yetki ve görevler devredilebilir mi?

Genel olarak az ortaklı ve küçük aile tipi anonim ortaklıklar hariç, birçok anonim şirkette, yönetim kurulu görev ve yetkileri, içeriden veya dışarıdan bir kişiye kısmen veya tamamen devredilebilir. (TTK madde 370/2)

TTK madde 370/2:

Yönetim kurulu, temsil yetkisini bir veya daha fazla muharras üyeye veya müdür olarak üçüncü kişilere devredilebilir. En az bir yönetim kurulu üyesinin temsil yetkisini haiz olması şarttır.

Yönetimle Görevli Kişilerin Üst Gözetimi

Üst gözetim, yasaya göre «yönetimle görevli kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergeye ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst yönetimidir.»

TTK’nın gerekçesinde, işlemlerin akışının gözetiminin kastedildiği, yönetim kurulunun bir kontrol ve denetim organı olmadığı belirtilmiştir. (Gerekçe, m.375/e, s.115.)

Üst gözetimin daha kaliteli ve etkili icra edilebilmesi için, bir denetim komitesi oluşturulması gerekir. Bu komite, yönetim kurulunun icra yetkisi olmayan üyeleri arasından en az iki kişi olmak üzere yönetim kurulunca kurulur ve yönetim kuruluna bağlı görev yapar.

Yıllık Faaliyet Raporu ile Genel Kurul Toplantılarının Hazırlanması

Yönetim kurulu, pay sahiplerine sunulmak üzere yıllık faaliyet raporlarını hazırlamak, kurumsal yönetim açıklamasını düzenlemek, genel kurul toplantısına ilişkin hazırlıkları yapmak ve genel kurul kararlarını icra etmekle yükümlüdür. Bu görevler münhasıran yönetim kuruluna aittir.

Yıllık faaliyet raporu iki bölümden oluşur;

• Şirketin ilgili döneme ait iş ve işlemlerin akışı ve finansal durumu
• «Geleceğe bakış» başlığında, geleceğe yönelik tahminler yer alır.

Borca Batıklık Durumunda Mahkemeye Bildirimde Bulunulması

Anonim şirketin borca batık olması halinde, yönetim kurulu, şirkete, şirket alacaklılarına ve kamuya karşı yüksek derecede sorumluluk taşır. Şirketin borca batıklık durumunun mahkemeye bildirilmesine ilişkin görev, yönetim kurulunun devredilemez görevlerindendir.

Emredici nitelikte olan bu hükümde gösterilen görev ve yetkiler sözleşmeyle ya da alınacak bir kararla genel kurula ve kurulacak diğer kurul ve komitelere devredilemez.

Yönetim kurulunun devredilemez görev ve yetkileri bu hükümle sınırlı değildir. Kanuna aykırılık teşkil etmeyeceği sürece esas sözleşme ya da genel kurul kararı ile ek yetkilerin de devredilememesi kararlaştırılabilir.

TTK’daki Diğer Hükümler

Ayrıca, kanunun diğer maddelerinde de devredilemez yetkiler bulunmaktadır.

Örneğin; TTK madde 419/2 uyarınca genel kurulun çalışma usul ve esaslarını düzenleyecek iç yönergenin hazırlanması

TTK madde 419/2: Anonim şirket yönetim kurulu, genel kurulun çalışma esas ve usullerine ilişkin kuralları içeren, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı tarafından, asgari unsurları belirlenecek olan bir iç yönerge hazırlar ve genel kurulun onayından sonra yürürlüğe koyar. Bu iç yönerge tescil ve ilan edilir.

TTK madde 145 uyarınca birleşme sözleşmesinin hazırlanması

TTK madde 145: Birleşme sözleşmesi yazılı şekilde yapılır. Sözleşme, birleşmeye karılan şirketlerin, yönetim organlarınca imzalanır ve genel kurulları tarafından onaylanır.

Temsil Yetkisi

Temsil, yaptığı işlemler nedeniyle ortaklık tüzel kişisini hak sahibi yapabilme ve borç altına sokabilme ehliyetine sahip olabilme yetkisini ifade eder.

Diğer hükümler saklı kalmak üzere, TTK madde 365’te kural olarak yönetim kurulunun anonim ortaklığının kanuni temsilcisi olduğu belirtilmiştir.

Bunun bir sonucu olarak yönetim kurulu ortaklığı dış ilişkide 3.kişilere karşı temsil edecektir.

Temsil Yetkisinin Kullanılması

Temsil yetkisinin kullanılması, ortaklık adına imza yetkisini haiz kişilerin şirketin unvanı altına imza atması ile gerçekleşir.

TTK madde 372/1:

Şirket adına imza yetkisini haiz kişiler şirketin unvanı altına imza atarlar. 40 ıncı maddenin ikinci fıkrası hükmü saklıdır.

TTK madde 370/1 uyarınca, esas sözleşmede aksi öngörülmemiş veya yönetim kurulu tek kişiden oluşmuyorsa, temsil yetkisi çift imza ile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir.

TTK madde 370/1:

Esas sözleşmede aksi öngörülmemiş veya yönetim kurulu tek kişiden oluşmuyorsa temsil yetkisi çift imza ile kullanılmak üzere yönetim kuruluna aittir.

Bu hüküm, istisnaları saklı olan “birlikte temsil” kuralı gibi değerlendirilebilir. Ancak ihtar, ihbar gibi şirkete yöneltilen beyanlarda, bir nevi ortaklığın pasif temsili durumunda, birlikte temsil kuralından bahsedilmeyerek her üyenin tek başına ortaklık adına pasif temsil yetkisi olduğu kabul edilmelidir.

Kaynakça

BAHTİYAR Mehmet, Ortaklıklar Hukuku, 12. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2017.

KIRCA İsmail, ŞEHİRALİ ÇELİK Feyzan Hayal, MANAVGAT Çağlar, Anonim Şirketler Hukuku, C.1, Banka ve Ticaret Hukuku Araştırma Enstitüsü, Ankara, 2013.

KONAK Ahmet Necip, «Türk Ticaret Kanununa Göre Anonim Şirketlerde Yönetim Kurulu», Bahçeşehir Üniversitesi Yüksek Lisans Tezi, İstanbul, 2018.

POROY Reha, TEKİNALP Ünal, ÇAMOĞLU Ersin, Ortaklıkla Hukuku I, 13. Bası, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2014.

PULAŞLI Hasan, Şirketler Hukuku Genel Esaslar, Adalet Yayınevi, 5.Baskı, Ankara, 2017.

PULAŞLI Hasan, Şirketler Hukuku Şerhi, Cilt I-II-II, 3.Baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2018.

TEKİNALP Ünal, Sermaye Ortaklıklarının Yeni Hukuku, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2015.

YANLI Veliye, “Anonim Şirketlerde İmza Yetkilileri Sadece Yönetim Kurulu Tarafından mı Atanabilir?”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, C.71, İstanbul, 2013.

Yönetim Kurulu Üyelerinin Görev ve Yetkileri yazısı ilk önce Calın & Okçu Hukuk üzerinde ortaya çıktı.